Κριτικές Προσεγγίσεις

Κριτική Προσέγγιση στο Μυθιστόρημα «Ο Αμφορέας του Ονείρου» του Κώστα Γεωργιάδη

Ο ΑΜΦΟΡΕΑΣ

Ο τίτλος του μυθιστορήματος του Κώστα Γεωργιάδη «Αμφορέας ονείρου» αντανακλά σε υπερθετικό βαθμό την ατμόσφαιρα που αποπνέει το βιβλίο, όπως πολύ εύστοχα παρατηρεί και η γνωστή συγγραφέα Έλλη Παιονίδου στο σχετικό κριτικό της σημείωμα η οποία μας λέει χαρακτηριστικά: «Το μυθιστόρημα του φίλου Κώστα Γεωργιάδη με ταξίδεψε στον κόσμο των παραμυθιών». Πολύ κατατοπιστικά και εξίσου χαρακτηριστικά είναι επίσης τα σχόλια της Έμιλης Μαρκίδη στην εισαγωγή του βιβλίου, η οποία τονίζει εμφαντικά πως το βιβλίο αυτό που έχουμε στα χέρια μας «είναι ωδή στην αγάπη και στην ομορφιά, μια ιστορία ελπίδας, ένας ύμνος δικαιοσύνης για την ικανότητα των ανθρώπων να υπερβούν όλες τις προκλήσεις και δυσκολίες στην προσπάθεια να κτίσουν ένα καλύτερο μέλλον για τους ανθρώπους». Η ονειρική αυτή ατμόσφαιρα πέραν του ότι καθρεφτίζεται στους ήρωες του βιβλίου, αντικατοπτρίζει κιόλας και αυτή καθαυτή την πλοκή του μιας και το ιστοριογραφικό συγκείμενο του έργου επικυρώνει τη μέθεξη του αναγνώστη με τον μαγικό κόσμο της μυθοπλασίας. Οι ήρωες του συγγραφέα αν και εντάσσονται λειτουργικά στο σύγχρονο κόσμο, απεκδύονται τα υπαρξιακά αδιέξοδα της εποχής τους. Καθότι οι ίδιοι επιτυγχάνουν να μην εγκλωβίζονται στους σύγχρονους μαιάνδρους του προσωπικού τους εγκλεισμού, στο τέλος δεν παλινδρομούν στη δίνη της εξαντλητικής και ενίοτε αδιέξοδης ψυχανάλυσης. Οι πρωταγωνιστές της απολαυστικής διήγησης του Γεωργιάδη δεν μεμψιμοιρούν εξαιτίας των κακών συναπαντημάτων της ζωής τους ούτε κλειδώνουν τους εαυτούς τους στις δυσοίωνες προβλέψεις της μοίρας τους. Οι ήρωες αποπνέουν μόνο χαρά και ελπίδα για τη ζωή, καθότι κι ο ίδιος ο συγγραφέας, όντας δάσκαλος και παιδαγωγός στο επάγγελμα, εμφορείται καταφανώς από τα νάματα της παιδείας και της συνακόλουθης συναισθηματικής ανάπτυξης του ανθρώπου.

Ο κεντρικός ήρωας του έργου βιώνει μια πολυεπίπεδη και πολυκύμαντη πορεία, καθώς μαζί με τη δική του ζωή αφουγκράζεται τους μακρινούς απόηχους του παρελθόντος του προγόνου και συνονόματου του Ορέστη Πλούμα. Μέσω των προσωπικών αναλογισμών του ήρωα, αναδύεται στο φως της λογοτεχνικής εξιστόρησης η προϊστορία, τρόπο τινά, της οικογένειας Πλουμά.

Η ερωτική πρωτίστως ιστορία του προγόνου του πρωταγωνιστή, υποβόσκει καθοριστικά στην εξέλιξη της πλοκής της ιστορίας κυρίως όσον αφορά στο νοηματικό πλαίσιο του βιβλίου. Η αντιπαραβολή του έρωτα που νιώθει για την ο νεαρός τότε Ορέστης για την αρχοντοπούλα Κλωντίν μαζί με την εύρεση του χρυσοστόλιστου αμφορέα, σηματοδοτεί την πεμπτουσία της φιλοσοφίας του συγγραφέα απέναντι στο ίδιο εν γένη φαινόμενο της ζωής. Τα λεφτά, η φήμη και η δόξα- όπως αναφύεται αβίαστα μέσα από τις γραμμές του βιβλίου- αδυνατούν να υπερκεράσουν τον διάχυτο ανθρωπισμό που διέπει όλους ανεξαιρέτως του ήρωες του βιβλίου. Τι νοσταλγικό αυτό πισωγύρισμα στο χρόνο διανθίζεται ,όπως μας πληροφορεί και πάλι στο κριτικό της σημείωμα η Έλλη Παιονίδου, απ΄ τους φανταστικούς πύργους και τις οικοδέσποινες της μεσαιωνικής Γαλλίας, τα θαμμένα χρυσά φλουριά που είχαν βρεθεί σε αρχαία αγγεία καθώς και από ονειρεμένα μέρη όπου βασιλεύει ο Έρωτας με όλη τη μεγαλοπρέπεια του. Η ιστορία λοιπόν της πατρίδας του συγγραφέα- όπως έχουμε ήδη προαναφέρει-υπομνήσκει μυθοπλαστικά στη γραφίδα του.

Καθώς επανερχόμαστε στο παρόν του πρωταγωνιστή, παρακολουθούμε με λεπτομέρεια και λογοτεχνική σαφήνεια το βίο του Ορέστη Πλούμα η οποία, θα έλεγα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αρχέτυπο ζωής για όλους μας τους αναγνώστες του. Ο συγγραφέας αποφεύγοντας το σκόπελο του διδακτισμού και της επιτηδευμένης γραφής, παραδίδει στους αναγνώστες του έναν άνθρωπο που ξέρει να παλεύει και να ανθίσταται κόντρα στις αναποδιές και στις αντιξοότητες της ζωής. Παρότι είχε αντικρίσει κατά τη διάρκεια της ζωής του τρεις φορές τον θάνατο, χάνοντας τους γονείς του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα και τον αδελφό και συνεταίρο του στη Νέα Υόρκη, όταν γκρεμίστηκαν οι Δίδυμοι Πύργοι εκείνος παρέμεινε όρθιος στις επάλξεις του αλτρουισμού και της προσφοράς στον συνάνθρωπο του. Τα δε πλούτη τα οποία είχε κληρονομήσει τόσο από τους από τους προπάππους του όσο και από μετοχές και επενδύσεις που είχε επενδύσει απ΄ τον καιρό που ήταν ακόμα νέος, τα αξιοποίησε στο τέλος επιχειρηματικά προς όφελος των συνανθρώπων του. Εδώ ακριβώς ο συγγραφέας μέσω του ήρωα του Ορέστη Πλούμα κατορθώνει, όπως πολύ σωστά αναφέρει ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης στην εισαγωγή του βιβλίου, να ανατρέψει τη ρήση της Αγίας Γραφής « Πως δυσκόλως οι τα χρήματα έχοντες εισελεύσονται εις τη βασιλεία του Θεού! Ευκολότερο γαρ εστί κάμηλον δια τρυμαλίας ραφίδος εισελθείν πλούσιος βασιλείαν του Θεού εισέλθειν».  Στρέφοντας λοιπόν, τρόπο τινά, ο ήρωας μας το βλέμμα του προς τον άνθρωπο και τη φύση, προσδίδει ιδιαίτερο και ξεχωριστό νόημα στη ζωή τόσο του ιδίου όσο και των υπολοίπων που τον περιέβαλλαν. Πιστός και συνεπής ο ήρωας μας στην προσωπική του κοσμοθεωρία αναλαμβάνει επιχειρηματική δράση στην Αιθιοπία προσφέροντας την ευκαιρία στους πάμφτωχους συνανθρώπους του να εκπαιδευτούν και να εξασφαλίσουν μια καλύτερη ζωή για εκείνους και τα παιδιά τους.

Πίσω φυσικά από το σπουδαίο ομολογουμένως βίο του ήρωα μας, υποβόσκει άλλοτε διακριτικός κι άλλοτε χειμαρρώδης και πληθωρικός ο έρωτας τροφοδοτώντας και εμπλουτίζοντας αδιάκοπα με χρώματα και αρώματα αισιοδοξίας τις όποιες σκέψεις και ενέργειες του. Δεν είναι τυχαίο που η Φωτεινή, που ήταν και το στερνό λιμάνι του πλούσιου ερωτικού του βίου τον σπρώχνει τρόπο τινά να επεκταθεί επιχειρηματικά σε φτωχές χώρες του κόσμου ανοίγοντας παράθυρα αισιοδοξίας και θέλησης για ζωή σε συνανθρώπους μας που για χρόνια τελούσαν υπό τον βαρύ ζυγό της ανέχειας. Συνεπώς, θα μπορούσαμε εδώ να πούμε πως ο συγγραφέας μας Κώστας Γεωργιάδης επικυρώνει με σαφή και απέριττο λογοτεχνικά τρόπο τη ρήση πως ο έρωτας – στην όποια του μορφή – αποτελεί το πιο αληθινό και αποτελεσματικό αντίδοτο κατά του θανάτου.

Κλείνοντας το σύντομο αυτό κριτικό σημείωμα, θα ήθελα για μια ακόμη φορά να ευχαριστήσω τον Κώστα Γεωργιάδη που μού έδωσε την ευκαιρία να εντρυφήσω τόσο στον ψυχισμό των ηρώων όσο και στην ιδιοσυγκρασία του ιδίου του συγγραφέα, γιατί ως γνωστό είναι δύσκολο για τον όποιο δημιουργό να χωρέσει στα «παπούτσια» οποιουδήποτε άλλου πλην του ιδίου του εαυτού του. Η ταύτιση λοιπόν των ηρώων μαζί με τον δημιουργό του, μας οδηγεί αναπόδραστα στο συμπέρασμα πως ο συγγραφέας από την πρώτη στιγμή της διήγησης του εγκαθιδρύει μια ομολογουμένως οικεία και αληθινή σχέση μαζί με τους ήρωες του. Μια σχέση η οποία μας παραπέμπει στον τίτλο του βιβλίου « Αμφορέας ονείρου» για να αναγνώσουμε τα κρυφά σημαινόμενα του. Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις λοιπόν, όλοι εμείς που έχουμε ή θα έχουμε την τύχη να καταστούμε κοινωνοί της λογοτεχνικής γραφής του Κώστα Γεωργιάδη δεν έχουμε παρά να του ευχηθούμε από καρδιάς το έργο του « Αμφορέας του ονείρου» να είναι καλλίστρατο και πολυδιαβασμένο.

stilianou

Κυριάκος Στυλιανού

λογοτέχνης – εκπαιδευτικός

Κύπρος, Μάιος 2021

Σχετικά Άρθρα